संरक्षण व सुरक्षा

About Us

मुंबई पोलीस दलामध्ये शहरातील नागरिक, महत्त्वपूर्ण आस्थापना व संरक्षित व्यक्तींच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाते. मा. अपर पोलीस आयुक्त (संरक्षण व सुरक्षा), मुंबई यांच्या नेतृत्वाखाली कार्यरत असलेली संरक्षण व सुरक्षा यंत्रणा ही बहुआयामी, सुसंघटित व सक्षम असून ती शहरातील कायदा व सुव्यवस्था टिकविण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावते.

ही यंत्रणा मा. पोलीस सह-आयुक्त (गुप्तवार्ता), बृहन्मुंबई यांच्या अधिपत्याखाली कार्यरत असून गुप्तवार्ता संकलन, धोका विश्लेषण, संवेदनशील ठिकाणांची सुरक्षा आणि तात्काळ प्रतिसाद या सर्व बाबींमध्ये समन्वय साधते. संरक्षण व सुरक्षा विभागांतर्गत विविध विशेष शाखा कार्यरत असून त्या मुंबई शहराची सुरक्षा अभेद्य ठेवण्यासाठी सातत्याने कार्य करतात.

संघटनात्मक रचना

अपर पोलीस आयुक्त (संरक्षण व सुरक्षा), मुंबई यांच्या अखत्यारीत खालील पोलीस उप-आयुक्त कार्यरत आहेत:

पोलीस उप-आयुक्त, संरक्षण
पोलीस उप-आयुक्त, सुरक्षा
पोलीस उप-आयुक्त, मंत्रालय सुरक्षा
पोलीस उप-आयुक्त, जलद प्रतिसाद पथक (QRT)

पोलीस उप-आयुक्त (संरक्षण)

संरक्षण विभागामार्फत विविध वर्गीकृत व अवर्गीकृत संरक्षित व्यक्तींना सुरक्षा पुरविण्याचे कार्य केले जाते. यामध्ये मान्यवर, राजकीय व्यक्ती, औद्योगिक क्षेत्रातील व्यक्ती, साक्षीदार तसेच देश-विदेशातील अतिमहत्त्वाच्या व्यक्तींचा समावेश होतो.

मुख्य जबाबदाऱ्या

अतिमहत्त्वाच्या व धोकाग्रस्त व्यक्तींना सुरक्षा प्रदान करणे
विदेशी राष्ट्रप्रमुख व मान्यवरांच्या भेटीदरम्यान सुरक्षा व्यवस्था
मंत्रीमंडळ सदस्य व वाणिज्य दूतावासांना सुरक्षा
कार्यक्रम स्थळांवर तपासणी व प्रवेश नियंत्रण

संरक्षण शाखा

संरक्षण शाखा 01 – सुरक्षा आढावा व वर्गीकरणानुसार सुरक्षा
संरक्षण शाखा 02 – मंत्री व वाणिज्य दूतावास सुरक्षा
संरक्षण शाखा 03 – तपासणी (फ्रिस्किंग) व स्थळ सुरक्षा
संरक्षण शाखा 04 – व्हीआयपी/व्हीव्हीआयपी भेटींची सुरक्षा
मुख्यमंत्री सुरक्षा (CMS) – मुख्यमंत्री कार्यक्रमांसाठी बाह्य सुरक्षा कवच

विशेष पथके

बॉम्ब शोध व नाशक पथक (BDDS) – घातपात विरोधी तपासणी व प्रतिसाद
श्वान पथक – स्फोटके व संशयास्पद वस्तू शोधणे
विशेष सुरक्षा पथक (SPU) – शासनाच्या वर्गवारीनुसार सुरक्षा

पोलीस उप-आयुक्त (सुरक्षा)

सुरक्षा विभागामार्फत महत्त्वपूर्ण आस्थापना, न्यायालये, वाणिज्य दूतावास व सार्वजनिक ठिकाणांची सुरक्षा सुनिश्चित केली जाते.

मुख्य कार्ये

अ, ब, क वर्गीकृत आस्थापनांचे नियमित सुरक्षा आढावे
किनारी भाग व लँडिंग पॉईंट्सचे निरीक्षण
“ऑपरेशन ऑल आऊट” अंतर्गत रात्र गस्त
व्हीआयपी भेटीदरम्यान सुरक्षा नियोजन

विशेष उपक्रम

वाणिज्य दूतावास सुरक्षा तपासणी
डीकॉय ऑपरेशनद्वारे सुरक्षा पडताळणी
“जागृत मुंबईकर” – जनजागृती कार्यक्रम

न्यायालय सुरक्षा

उच्च न्यायालय व सत्र न्यायालयांची सुरक्षा
नियमित सुरक्षा आढावे व नियोजन
न्यायालय परिसरात अंतर्गत व बाह्य सुरक्षा

राजभवन सुरक्षा

राज्यपाल निवासस्थान व परिसराची सुरक्षा २४x७ काटेकोरपणे राखली जाते. येथे येणाऱ्या मान्यवरांच्या सुरक्षेसाठी विशेष नियोजन केले जाते.

पोलीस उप-आयुक्त (मंत्रालय सुरक्षा)

मंत्रालय व त्याअंतर्गत येणाऱ्या सर्व प्रशासकीय इमारतींची सुरक्षा सुनिश्चित करण्याची जबाबदारी या विभागावर आहे.

मुख्य जबाबदाऱ्या

मुख्यमंत्री व मंत्रिमंडळ सदस्यांची सुरक्षा
प्रवेशद्वार व प्रत्येक मजल्यावर सुरक्षा तैनाती
सार्वजनिक क्षेत्रांवर सतत देखरेख
मंत्रालय परिसरातील सर्व इमारतींचे संरक्षण

पोलीस उप-आयुक्त (जलद प्रतिसाद पथक - QRT)

जलद प्रतिसाद पथक हे दहशतवादी हल्ले, आपत्कालीन परिस्थिती व गंभीर घटनांवर त्वरित प्रतिसाद देणारे विशेष पथक आहे.

मुख्य वैशिष्ट्ये

अत्यंत कमी वेळेत घटनास्थळी पोहोचण्याची क्षमता
प्रशिक्षित कमांडोद्वारे कार्यवाही
घटनास्थळी तात्काळ माहिती संकलन
केंद्रीय व राज्य सुरक्षा दलांशी समन्वय

कार्यप्रणाली

दहशतवादी हल्ल्यांवर प्रथम प्रतिसाद
ओलीस सुटका व धोका निष्प्रभ करणे
इतर सुरक्षा यंत्रणांना सहाय्य

प्रतिबद्धता

मुंबई पोलीस संरक्षण व सुरक्षा विभाग शहरातील नागरिक, महत्त्वपूर्ण आस्थापना व मान्यवरांची सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी सतत सज्ज असून दक्षता, समन्वय आणि तात्काळ प्रतिसाद यांद्वारे सुरक्षित मुंबई घडविण्यास कटिबद्ध आहे.

सुरक्षित मुंबईसाठी सज्ज, सतत दक्ष.